Vì sao lại có nhiều blockchain khác nhau?

Bitcoin, Ethereum, Solana, BNB Chain, và hàng chục cái tên khác. Nếu blockchain chỉ là một cuốn sổ cái dùng chung, sao lại có nhiều đến vậy, và tiền mã hóa của bạn nằm trên chuỗi nào thì có quan trọng không? Nói ngắn gọn: mỗi blockchain chọn những đánh đổi khác nhau, và cái nào cũng được làm ra để giỏi một việc.

Một ý tưởng, nhiều cách thiết kế

Mọi blockchain đều chung một ý tưởng cốt lõi: một bản ghi dùng chung, không thể sửa lén, và không công ty riêng lẻ nào kiểm soát (xem bài hướng dẫn blockchain là gì). Chỗ khác nhau nằm ở những lựa chọn mà người thiết kế đưa ra. Xây một blockchain là cân bằng ba thứ luôn kéo ngược nhau:

• Bảo mật: tấn công hay gian lận khó đến mức nào.
• Tốc độ và chi phí thấp: giao dịch nhanh và rẻ đến đâu.
• Phi tập trung: mạng lưới trải rộng và độc lập đến mức nào.

Không thiết kế nào đẩy được cả ba lên mức tối đa cùng lúc, nên mỗi blockchain nghiêng về những góc mà người tạo ra nó coi trọng nhất. Chỉ một sự đánh đổi đó thôi đã giải thích gần hết những khác biệt bạn từng thấy.

Chuỗi khác nhau, việc khác nhau

Vì những đánh đổi đó, các blockchain đi vào chuyên môn hóa, hơi giống những loại xe khác nhau cho những chuyến đi khác nhau:

• Bitcoin nghiêng hẳn về bảo mật và phi tập trung. Nó cố tình bảo thủ, điều đó khiến nó là nơi cất giữ giá trị cực kỳ vững chắc nhưng chậm hơn và kém linh hoạt hơn.
• Ethereum bổ sung khả năng lập trình, cho phép người ta xây ứng dụng và phát hành token trên đó. Sức mạnh ấy có thể đồng nghĩa với phí cao hơn khi mạng bận.
• Các chuỗi nhanh hơn, rẻ hơn như Solana hay BNB Chain tối ưu cho giao dịch nhanh và chi phí thấp, và phải đánh đổi những thứ khác để đạt được điều đó.
• Mạng Layer-2 nằm trên một chuỗi như Ethereum để làm nó nhanh hơn và rẻ hơn, trong khi vẫn dựa vào chuỗi chính để bảo mật. (Xem thêm trong bài hướng dẫn layer-1 và layer-2.)

Không cái nào đơn giản là “tốt nhất”. Mỗi cái tốt nhất ở một việc.

Điều này có ý nghĩa gì với bạn

Trên thực tế bạn sẽ giữ tiền mã hóa trên nhiều hơn một blockchain, và điều đó hoàn toàn bình thường. Từ đó có vài điều theo sau:

• Mỗi chuỗi có token gốc riêng để trả phí, nên hãy giữ một ít token của mỗi chuỗi bạn hay giao dịch (xem phí gas).
• Cùng một loại tài sản có thể nằm trên nhiều chuỗi, và việc chuyển giữa các chuỗi là một bước riêng, đó là nội dung bài học tiếp theo.
• Bạn không cần phải chọn ra một cái yêu thích. Một chiếc ví đa chuỗi tốt như Ứng dụng Zypto cho bạn giữ và dùng tài sản trên nhiều blockchain từ một chỗ.

Học tiếp

Tiếp theo, vì sao cùng một token lại xuất hiện trên nhiều blockchain, và cách chọn. Để nắm nền tảng, hãy xem lại blockchain là gì và tiền mã hóa thực sự hoạt động thế nào.