Decentralized Applications (dApps): Ang Kailangan Mong Malaman

Maiisip mo ba ang paggamit ng app na hindi mapipigilan ng censorship at hindi nangangailangan ng sentral na awtoridad? Iyan mismo ang ideya sa likod ng mga decentralized application o dApp. Binibigyan nila ang mga user ng buong kontrol at madaling access sa maayos na operasyon. 

Hindi tulad ng mga karaniwang app na kontrolado ng iisang entity, ang mga decentralized application ay nakabatay sa teknolohiyang blockchain. Para silang isang pandaigdigang computer network na pinagmamay-arian mo kasama ng milyun-milyong user, kaya napakahirap itong patayin.

Ipinapaliwanag ng gabay na ito ang mga dApp, kung paano sila gumagana, ang mga benepisyo nila, at ang mga gamit nila sa iba’t ibang sektor. 

Ano ang mga Decentralized Application?

Ang mga Decentralized Application (dApp) ay mga software application na tumatakbo sa isang blockchain network. Dahil sa shared na network na ito, mas transparent sila at hindi basta nasesensor. Ginagawang mas transparent at secure ng isang dApp ang mga transaksyon, dahil lahat ay nakakakita ng impormasyon sa publiko, at walang iisang entity na makakapagbago nito.

Napakarami nilang posibilidad. Puwede mo silang gamitin sa mga serbisyo ng decentralized finance (DeFi), kung saan puwede kang makipag-transaksyon ng pera nang direkta sa iba nang hindi nangangailangan ng bangko. Bukod pa rito, posible rin sa mga dApp ang gaming, governance, o paggawa ng digital art.

Bagaman bago pa lang na kalahok ang mga dApp sa larangan ng DeFi, malinaw ang potensyal nila na bigyan ang mga user ng mas malaking kapangyarihan sa pagdedesisyon. Bago natin talakayin kung paano sila gumagana, balikan muna natin kung paano nagsimula ang mga decentralized application.

Paano Nagsimula ang mga Decentralized App

Ang pangunahing ideya sa likod ng cryptocurrency ay mag-alok ng alternatibo sa fiat. Ganito nabuo ang Bitcoin. Gamit ang teknolohiyang blockchain, binago ng Bitcoin kung paano nakikipag-transaksyon ang mga user nang hindi nangangailangan ng tagapamagitan. Gayunpaman, lampas pa sa pananalapi ang potensyal ng blockchain.

Dito pumapasok si Vitalik Buterin para magbigay ng alternatibo sa Bitcoin: ang mga altcoin. Noong 2013, iminungkahi niya ang isang bagong proyekto, ang Ethereum, isang platform na nag-aalok ng bagong paraan ng pakikipag-ugnayan sa digital na mundo.

Dito, hindi na sa kamay ng mga korporasyon o sentral na organisasyon ang kontrol kundi sa mga user lang. Ang susi sa bisyong ito? Tama ang hula mo – ang mga smart contract! Ang mga smart contract na ito ay isinusulat nang direkta sa blockchain. Kaya, nagbibigay-daan ang mga ito sa secure at transparent na mga transaksyon.

Gayunpaman, mahalagang tandaan na may mga kasama sina Buterin sa kanyang bisyon. Pagsapit ng 2014, inilarawan na ang mga pangunahing katangian ng isang dApp sa “The General Theory of Decentralized Applications.” Ayon sa papel, dapat open-source ang mga dApp at kontrolado ng user. Gayundin, dapat naka-record sa pampublikong blockchain ang lahat ng impormasyon.

Bukod pa rito, dapat gumamit ang mga dApp ng token para magkaroon ng access at hikayatin ang mga user sa pamamagitan ng mga gantimpala. Pagkatapos ay nagmungkahi ang papel ng three-tiered na sistema para maunawaan ang mga dApp:

Layer One

Kabilang dito ang mga blockchain na uri ng Bitcoin o ilang iba pang independent na blockchain na may sarili nilang mga mekanismo ng consensus at built-in na panuntunan.

Layer Two

Ito ay mga application na binuo sa balangkas ng mga umiiral na blockchain at maaaring may kasamang transaction token. Maaari silang magsilbing scaling solution sa pamamagitan ng mas mabilis at mas episyenteng pagproseso ng mga transaksyon sa labas ng pangunahing chain.

Layer Three

Ito ay mga application na binuo sa ibabaw ng layer two, na nagbibigay ng mga API at script na nagpapahintulot sa layer one at two na gumana nang maayos. Parang user-friendly na interface ito para makipag-ugnayan sa mga pinagbabatayang dApp.

Paano Gumagana ang mga Decentralized Application?

Matapos makita ang mga pangunahing pundasyon ng mga decentralized application, tingnan natin kung paano sila gumagana. Isipin ang isang food-delivery app na direktang nag-uugnay sa iyo sa mga restaurant, na pinapagana ng mga secure at awtomatikong kasunduan. Iyan ang potensyal ng mga dApp. Pero paano nila ginagawa ang mahika ng decentralization? Isaalang-alang natin ang apat na konseptong ito: 

Mga Smart Contract

Ito ay mga self-executing na programang naka-code sa blockchain. Ang mga kontratang ito ang humahawak ng mga gawain batay sa mga paunang itinakdang panuntunan. Sa halimbawa nating food-delivery app, puwedeng ikonekta ka ng isang smart contract sa restaurant na may available na order mo at kumpirmahin ang bayad mo. Walang kailangang panghihimasok ng tao!

Teknolohiya ng Blockchain

Ito ay isang pampublikong ledger ng impormasyon na kinokopya sa isang network ng mga computer. Sa mga dApp, nagtatago ito ng transparent na talaan ng mga transaksyon, interaksyon, at maging ng mismong code. Tinitiyak nito na nakikita ng lahat ang nangyayari, at walang iisang entity na kumokontrol sa datos.

Cryptocurrency

Ito ay mga digital token na nagsisilbing panggatong ng mga dApp. Puwede silang gamitin sa mga pagbabayad sa loob ng app, tulad ng pagbabayad para sa pagkain mo. May mga dApp na may espesyal na token na nagbibigay ng karapatang bumoto sa mga user kung paano dapat lumago ang app.

Mga Oracle

Maiisip natin ang mga ito bilang mga data bridge. Madalas na nangangailangan ang mga dApp ng impormasyon mula sa totoong mundo, tulad ng mga update sa trapiko para sa halimbawa nating food delivery. Ligtas na kinukuha ng mga oracle ang external na datos na ito at ipinapasa sa mga smart contract ng dApp.

Ngayon, tingnan natin kung paano sila nagtutulungan. Kapag nag-order ka ng pagkain sa isang dApp, gumagana ang isang smart contract. Sinusuri nito ang bayad mo sa pamamagitan ng iyong crypto wallet, bine-verify kung aling restaurant ang may available na order mo, at awtomatikong ikinokonekta kayong dalawa. Ang buong transaksyon ay nire-record pagkatapos sa blockchain para sa transparency.

Bakit Gagamit ng dApp? Isaalang-alang ang mga Bentahe

Maraming benepisyong inaalok ang mga dApp, mula sa agarang pagpapadala ng pera sa kaibigan hanggang sa pag-access ng mga medical record mo nang walang higanteng korporasyong kumokontrol sa datos mo. Sa katunayan, maraming posibilidad pagdating sa mga dApp. Narito ang ilang paraan kung paano nila binabago ang pakikipag-ugnayan natin sa sistemang pinansyal.

Alisin ang mga Tagapamagitan at Makatipid

Naaalala mo ba ang pagkainis sa pagbabayad ng fee para maglipat ng pera sa pagitan ng mga account? Sa mga dApp, ino-automate ng mga smart contract ang mga transaksyon. Kaya inaalis nila ang mga serbisyo ng third party at ang kaugnay na mga fee. Parang direktang pagpapadala ng pera sa kaibigan, peer-to-peer, na may minimal na singil. Dagdag pa, halos instant ang mga transaksyon, kaya nakakatipid ka ng mahalagang oras.

Ligtas at Secure

Madaling atakihin ang mga centralized server, na humahantong sa mga paglabag sa seguridad. Dahil tumatakbo ang mga dApp sa blockchain, halos imposibleng ma-hack ang mga ito. Kaya madali mong maa-access ang datos at mga serbisyo mo anumang oras.

Pinalalakas ang Tiwala

Ang madalas na paglabag sa datos at mga iskandalo sa privacy ay nagpahina sa tiwala sa malalaking korporasyon. May solusyon ang mga decentralized application. Ang transparent nilang kalikasan ay nagpapakita sa iyo nang eksakto kung ano ang nangyayari sa likod ng mga eksena. Dahil awtomatiko ang mga operasyon sa pamamagitan ng mga smart contract, naaalis ang pagkakamali ng tao, na nagpapalakas ng tiwala sa sistema. 

Mga Kahinaan ng mga Decentralized Application

Kahanga-hanga ang tunog ng mga decentralized application, isang mundong malaya sa kontrol ng korporasyon, na may mabilis at secure na mga transaksyon. Pero bago tayo mag-empake at lumipat, may ilang bagay na dapat isaalang-alang. I-highlight natin ang ilang hadlang sa umuusbong na teknolohiyang ito:

Mabagal na mga Update

Isipin na kailangan mong pumayag ang lahat ng nasa kapitbahayan mo bago mo muling pinturahan ang bahay mo. Ganyan gumagana ang mga update ng dApp. Kapag may pangangailangang magbago, kahit maliliit na pag-aayos, kailangan itong sang-ayunan ng malaking grupo ng mga network, na maaaring tumagal. Dahil dito, bumabagal ang mga update, at maaaring maghintay ang mga user para ma-access ang mga bagong upgrade at feature. 

Limitadong mga User

Bago pa lang ang mga decentralized app at hindi pa kasing popular ng mga matatag nang app. Ibig sabihin, maaaring kulang sila sa kinakailangang user base at mga tool para tumakbo nang maayos. Isipin ang isang top-rated na restaurant na walang magagamit na customer – iyan ang hamong kinakaharap ng ilang dApp.

Mga Isyu sa Scalability

Maraming blockchain ang maaaring bumaba ang episyensya dahil sa maraming user na sabay-sabay na gumagamit. Sa kabila ng paglaganap ng mga layer-two network, madalas na mabagal ang mga transaksyon, na maaaring magdulot ng nakakainis na paghihintay.  

Mga Halimbawa ng Sikat na Decentralized Application

Pinakasikat ang mga decentralized application sa mga serbisyo ng DeFi, at may mabuting dahilan. Patuloy nilang binabago kung paano tayo nakikipag-ugnayan sa digital na mundo, mula sa pananalapi hanggang sa gaming, na ginagawa itong mas secure at decentralized. Narito ang sulyap sa siyam sa mga pinakakapana-panabik na dApp na nagpapaugong ngayon:

Uniswap

Ito ay isang sikat na decentralized exchange (DEX) kung saan puwede kang direktang mag-swap ng mga crypto nang ligtas at mabilis. May sarili itong governance token, ang UNI.

1Inch

Ito ay isang DEX aggregator para hanapin ang pinakamahusay na rate sa mga DEX para sa mga gustong crypto swap. Kung may hawak kang 1INCH token, mas mababa pa ang sisingilin sa iyo na fee. 

Aave

Ito ay isang super DeFi app para sa mga crypto user. Puwedeng gamitin ng mga nanghihiram ang kanilang crypto para umutang. Puwedeng i-deposito ng mga nagpapautang ang kanilang pera sa Aave para kumita. Gayundin, puwedeng kumita ng passive income ang mga staker at bumoto sa ilang panukala. 

Upland

Ito ay isang naka-encrypt na laro kung saan puwede kang bumili at magbenta ng mga property sa loob ng virtual na mundong tumutugma sa pisikal na espasyo. Ito ay nangungunang play-to-earn na platform na tumatakbo sa EOS blockchain.

Steemit

Binabayaran ng platform na ito ang mga may-akda ng content ng mga token na itinatakda ng antas ng mga aksyon ng mga user. Parang Reddit ito pero may built-in na opsyon sa monetization. 

OpenSea

Ito ay isang digital na pamilihan para sa pagbili at pagbebenta ng mga NFT (Non Fungible Token). Puwedeng mag-trade ang mga user ng sining, musika, at mga bagay na ginagamit sa mga laro.

Audius

Pinapayagan ng music streaming app na ito ang mga artist na ibenta ang kanilang musika bilang mga NFT at kumita sa crypto. Panalo ito para sa lahat dahil naghahanap ang mga artist at music fan ng bagong paraan sa mga kanta.

TRACEDonate

Ginagamit ng dApp na ito ang blockchain para magdala ng transparency at accountability sa mga donasyon. Masusubaybayan ng mga user ang kanilang mga kontribusyon at matitiyak na umaabot ang mga ito sa mga nilalayong makikinabang.

MakerDAO

Nag-aalok ang platform na ito na nakabase sa Ethereum ng mga decentralized na serbisyo sa pangungutang at pagpapautang. Puwede mong i-lock ang crypto mo bilang collateral at tumanggap ng mga stablecoin na naka-peg sa mga totoong currency.

Dulo pa lang ito ng bundok-yelo ng mga dApp. Habang tumatanda ang teknolohiya, asahan ang mas marami pang makabagong application na lilitaw at huhubog sa buong digital na tanawin.

Mga Industriyang Binabago ng mga Decentralized Application

Bukod sa pagbabago sa larangan ng pananalapi, nag-aalok ang mga dApp ng mga kapana-panabik na posibilidad sa iba’t ibang industriya. Ang rebolusyong ito ay nagtataguyod ng mas transparent at user-centric na kinabukasan para sa mga online na interaksyon. Isaalang-alang natin ang ilan sa mga sektor na ito:

Social Media

Pagod na ba sa censorship at hindi patas na pamamahagi ng kita? Binibigyang-kapangyarihan ng mga social media dApp ang mga user ng malayang pananalita at kakayahang mag-tip nang direkta sa mga creator gamit ang token ng platform. Sa ganitong paraan, mas marami ang naiiwan sa mga influencer mula sa kinikita nila.

Gaming

Nagpapakilala ang mga dApp ng mga in-game asset na may tunay na halaga. Puwede kang mag-alaga, mag-breed, at magbenta ng mga digital na alagang ito, na ginagawang mahalaga ang oras mo sa paglalaro. Bukod pa rito, pinapagana ng mga dApp na ito ang mga play-to-earn na modelo, kung saan kumikita ng crypto ang mga gamer habang naglalaro at nag-iipon ng mga achievement. Pinalalakas nito ang mas nakakaengganyo at kapaki-pakinabang na karanasan sa paglalaro.

Pagboto at Governance

Tradisyonal na mahirap at madaling manipulahin ang pagboto. Gayunpaman, mapapadali ng mga dApp ang proseso sa pamamagitan ng secure at anonymous na pagboto gamit ang mga smart contract. Puwede pang gantimpalaan ang mga user sa pakikilahok, na makakapagpataas ng turnout ng mga botante.

Advertising

Isinasama ang mga decentralized application sa mga browser para harangan ang mga hindi gustong ad at hayaan ang mga user na piliin kung aling mga website ang susuportahan. Ang mga user na mas matagal sa isang site ay nag-aambag ng crypto dito, kaya lumilikha ng patas at transparent na sistema para sa mga content creator.

Mga Huling Kaisipan

Isinasabuhay ng mga decentralized app ang mga pangunahing prinsipyo ng blockchain: seguridad at transparency. Bagaman mas kaunti kaysa sa mga tradisyonal na app, nakatakdang umunlad ang mga dApp habang nagiging mas mainstream ang mga DeFi trend at teknolohiyang blockchain. Bagaman may dose-dosenang dApp na pagpipilian, maaaring mahirap alamin kung aling app ang may pinagsama-samang lahat ng serbisyo ng DeFi.

Sa kabutihang-palad, ang Zypto App ay isang kahanga-hangang tagumpay, bunga ng walang bilang na oras ng teamwork, pagkamalikhain, at teknikal na kadalubhasaan. Maingat na ginawa ang app na ito para sa malawak na audience, tinitiyak ang maayos na karanasan ng user na may kaunting click.

Pinagsasama ng in-app swap ang maraming opsyon sa exchange, na nagbibigay ng pinakamahusay na quote nang walang hiwalay na browser. Bukod pa rito, intuitive ang interface ng Zypto, na nagbibigay-daan sa mga user sa lahat ng edad na madaling mag-navigate sa mga cross-chain transfer. I-download ang Zypto app at maranasan ang tunay na potensyal ng DeFi.